| |
O
koło XVIII w
.
pojawia się
pojęcie FLAMENCO. Powstają
konkretne style pieś ni i muzyki
instrumentalnej oraz formy
taneczne:
sarabanda,
pavana,
morisca, chufla, alegria, solea
cańa, carcelera, martinete,
seguriya, malagueńa, bolero,
paso de toro i paso doble,
buleria
i wiele innych
podobnych
do nich pod względem
rytmicznym oraz odmienne
rytmicznie :
farruca, garrotin, zapateado,
tango, tiento, fandango, taranto
i pochodne.
Wiek XX przez rozwój
mediów
otworzył drogę do nowych
poszukiwań i inspiracji.
W ten sposób pojawiły się:
guagira, colombiana, tanguillo,
rumba catalana, rumba flamenco,
salsa flamenca. |
|

Form muzycznych zaliczanych do kultury flamenco jest
ponad siedemdziesiąt.Każda forma ma swoją specyfikę,
swój charakterystyczny rytm, większość z nich obecnie
się tańczy, choć w tradycji niektóre były tylko
pieśniąlub utworem instrumentalnym. Wiele tańców
ma odmienny charakter, bo ich choreografia
tworzona jest do konkretnej muzyki.
Z poszczególnych fragmentów
muzycznych ( falset ) tworzy się utwór złożony z
wielu motywów, stąd nazwy tańców w liczbie mnogiej, jak:
alegrias, soleares, seguiriyas, sevillanas
itp.
Aby poznać tańce flamenco trzeba im
poświęcić wiele lat. Łączy się z nimi gra na
kastanietach, tamburynie, stepowanie (zapateado),
klaskanie (palmas), praca wachlarzem, chustą i innymi
rekwizytami.
|
|
| |
Oto
tance flamenco
najbardziej powszechne style i techniki ,
pojawiające się w programach koncertów :
ALEGRIAS
Niegdyś
popisowy taniec kobiecy wywodzący się z
tradycyjnego dwunastkowego compas,
podobnie jak SOLEA. Dzisiaj tańczony jest także z upodobaniem przez
mężczyzn, zwłaszcza forma MIRABRAS.
Inne odmiany Alegrias pozostały w repertuarze kobiet, zwłaszcza
CARACOLES tańczone z wieloma rekwizytami na
zmianę ( wachlarz, chusta, suknia z długim trenem. Formy Alegrias
różni czasem muzyka, różna długość wersów
w śpiewanej pieśni oraz charakterystyczne akcenty i typowe
falsety. Dzisiaj niemal zawsze tańczy się formę
Alegria por Bulerias, aby po wolnej części silencio dać upust
temperamentowi tancerzy w siarczystym zapateado.
TANGOS
Taniec
flamenco w którym wyraźnie widać wpływy afro-
murzyńskie. Tangos ma charakter zalotnej
burleski pełnej zaczepnych pełnych erotyzmu zachowań ponieważ
tańczone było tradycyjnie w parze męsko
damskiej. Bywa zabawny, dowcipny, nieco kokieteryjny. Łatwy
parzysty rytm, melodycznie różnorodny. Oprócz
elementów rdzennie andaluzyjskich słychać motywy arabskie,
latynoskie i in. Afrykańskiej pochylonej
sylwetce
towarzyszyły cygańskie poklepywania się po udach i pośladkach,
trącanie się pośladkami i biodrami, frymuśne
zadzieranie spódnicy powyżej kolan i zakręcanie poły marynarki lub
koszuli na wysokości pępka, jakby tancerz
ratował się z opresji gubienia spodni. Z czasem tangos stało się
tańcem solowym lub grupowym o bardziej
wyszukanej choreografii i scenicznej elegancji.
TIENTOS
Taniec flamenco powstały z wyraźnie zwolnionej
formy tangos. Owo zwolnienie nadało mu poważny
charakter. W dawnej Andaluzji Tientos tańczyły kobiety jako wyraz
smutku i rozpaczy po utracie bliskich.
Ważnym rekwizytem tanecznym stała się tu ogromna czarna l lub
kwiecista chusta "manton". Tientos wymaga
precyzji i finezji.
RUMBA FLAMENCA
Taniec flamenco wywodzący swe korzenie ze stylów
kubańskich. Rumba flamenca jest
mniej jednostajna niż kubańska, składa się wyraźnie z części
wolniejszej i bardzo szybkiej. Budowana jest na
schemacie zwrotki i refrenu, ale czasem ma bardziej swobodną
konstrukcję. Pozwala to zaprezentować się
śpiewakowi- jako soliście, albo poszczególnym instrumentom (
gitara, cajon), a w szczególności tancerzowi.
Osoba tańcząca oprócz choreografii tanecznej i dynamicznego
przekazu emocji prezentuje mistrzowski popis
"zapateado" ( szybkich rytmicznych stepów twardymi
podeszwami ).
W kobiecym tańcu widoczne są
elementy cygańskich popisów ewolucji szeroką
spódnicą, a w męskim tańcu
odbijanie dłoni o kolano, udo, brzeg stopy przeplatane
rytmicznym klaskaniem "palmas".
GUAGIRAS
Taniec flamenco, który jak rumba przybył prosto
z Kuby i w którym widać piękno klasycznego
stylu hawańskiej "habanery". Tańczony najczęściej z wachlarzem
lub kastanietami, albo ogromnym szalem
"manton" w barwne kwiaty. W męskim stylu guagiras więcej jest
pasterskich elementów cygańsko-indiańskich.
Sombrero na głowie, sakwy na ramionach, podkute buty z cholewami
wystukujące gęsto rytm. A charakter tańca,
to głównie eleganckie zaloty.
SOLEA
Taniec podstawa, taniec "matka flamenco" - jak
nazywają go Hiszpanie. Powstał z jeszcze
starszych
elementów, takich jak "CAŃA" , ale z czasem utrwalił swój charakter
i rytmikę owocując przy tym kilkoma
podobnymi odmianami muzyki i tańca: Bamberas, Cańas,
Solerias, Soleares i podobne. Różni
je czasem muzyka,
czasem tylko różna długość wersów w śpiewanej pieśni. Dzisiaj
chętnie uprawia się formę Solea por Bulerias,
aby z wolnej części silencio wejść w zawrotne tempa fiestowej
Bulerias.
GARROTIN
Taniec o
parzystym rytmie, zbliżony charakterem do
męskiej Farruki. Jest epicką opowieścią
o wielkiej miłości, o wielkim zakochaniu, o tęsknocie za ukochanym
wybrankiem lub wybranką, których się
wypatruje , oczekuje z niecierpliwością. Opowiada o jego i jej
walorach, urodzie, postawie, dumie. Tańczą
go najczęściej mężczyźni lub kobiety w męskim stroju przedstawiając
całe scenki porywów serca i tęsknoty.
Czasem taniec ten miewa charakter burleskowy, niepoważny jak
dowcip. Garrotinowi towarzyszy wiele
rekwizytów - zarówno wachlarze, kastaniety, jak i
nieodłączny kapelusz - andaluzyjskie sombrero z
szerokim
rondem i płaską główką.
SEGUIRIYAS
Jeden z najstarszych tańców w kulturze flamenco.
Trudny rytm , bardzo silnie akcentowany
sugeruje tragiczne początki tej formy. Kojarzy
się go z tradycją smutku, pogrzebu, jakiejś
ostateczności.
Naprawdę związany został od wielu wieków z
ceremonią weselną - pierwszej nocy, kiedy to
Arabowie
wprowadzili zwyczaj publicznego stwierdzania, że panna
młoda dochowała wierności. Jeśli okazała się
niewierną,
czekała ją śmierć z rąk narzeczonego. W seguiriyas pobrzmiewa
echo obaw przed zdradą i niemożnością
ucieczki
przed losem. Bojaźliwe silencio, agresywny step i narastające
napięcie, to cechy seguiriyas widoczne w
tańcu -
poważnym i potężnym. Charakteru dodaje jeszcze wirtuozowskie
prowadzenie rytmu przez kastaniety.
MARTINETE
Forma muzyczna, bardzo pierwotna z czasów, gdy
muzykę tworzył tylko rytm i śpiew. Martinete
była tylko pieśnią towarzyszącą pracy w kuźni, przy ogniu, z
towarzyszeniem bijącego w kowadło młota, który
wybijał rytm identyczny, jak w póżniejszej seguiriyas. Nie tańczono
jej dawniej, a przynajmniej nic na ten temat
nie wiadomo. Dzisiaj stała się popisem solowym mężczyzny, który w
epicki sposób snuje w tańcu swój wątek
o ciężkiej pracy, fizycznej sile i zręczności oraz tęsknocie za
lepszym, łatwiejszym chlebem. Wątki Martinete
tańczone z wielkim czarnym szalem lub z gołym torsem
chętnie łączy się dzisiaj z innymi
zbliżonymi formami,
jak Carceleras lub Seguiriyas.
Grażyna
Adamczyk Lidtke
|
|